Woord Vervolgd

doorstart op broednieuw.be

2012-01-22T10:00:00.001-08:00

Lieve taalliefhebbers, deze blog kent zijn verrijzenis op http://www.broednieuw.be/. Jullie zijn hartelijk welkom.

broednieuw

2012-01-10T09:30:00.000-08:00

Tijd om deze weblog wat nieuw leven in te blazen. In 2012 vindt u hier dagelijks een neologisme.

looprekbaan

2012-01-06T06:21:00.000-08:00

Iedereen actief tot zijn 75ste!

rammelaar

2011-11-01T04:51:00.001-07:00

Mannelijk konijn.

milieustakingsrechter

2011-10-30T03:54:00.000-07:00

Een Belgische rechter die zich uitspreekt over het staken van (weg)werkzaamheden voor milieu-redenen? Ik doe er ook maar een gooi naar want eerste maal dat ik dit woord tegenkom en een beroepsomschrijving vind ik nergens terug.

griep

2011-01-09T04:10:00.000-08:00

Gelieve de woorden 'grieperig' 'een griepje' en 'griepachtig' uit onze woordenschat te bannen. Griep, zo leert me de eerste week van dit nieuwe jaar, is immers een mokerslag die je met hoge, aanhoudende koorts dagenlang in de touwen houdt. Het woord stamt dan ook van het Franse grippe: ziekte die hard toeslaat, van gripper: pakken. Zo voelde ik me inderdaad: koud gepakt en voor onbestemde tijd aan de rand van dit universum geparkeerd.

jansalie

2010-12-31T00:31:00.000-08:00

Van Dale: "flauw en lauw of suf en saai, slaphartig manspersoon". De schrijver Potgieter bedacht het pesonage Jan Salie in zijn boek 'Jan, Jannetje en hun jongste kind' (1842): Jan Salie is het stereotype van een (19de-eeuwse) Nederlander zonder fut en energie. Een laodiceeër dus.

zwartekousenkerk

2010-12-30T04:59:00.000-08:00

Benaming voor de streng orthodox-protestantse kerk van o.a. de (Oud-) Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Hier vindt u alle nuances.

automatiseringsbranche

2010-12-30T03:39:00.000-08:00

En hiermee vieren we de geboorte van de nieuwe rubriek: lelijke woorden.

G-spot

2010-12-30T00:54:00.000-08:00

Erogene zone bestaande uit klierweefsel dat sterk lijkt op het weefsel van de (mannelijke) prostaat. Stimulatie van deze plek wordt in verband gebracht met de vrouwelijke ejaculatie.
In 1981 zo genoemd naar de toen al overleden Duitse gynaecoloog Ernst Gräfenberg (1881-1957).

snakken

2010-08-20T02:36:00.000-07:00

Ik snak naar vakantie. Alsof ik al een tijdje rondrijd met een lege benzinetank. Nieuwe plaatsen en culturen ontdekken, je ogen openhouden, lekker eten en drinken, verrast worden, lachen, ontspannen ... Daar snak ik dus naar. Snakken behoort volgens het Etymologisch woordenboek van Dale tot "de groep met sn anlautende woorden, waarvan de grondbetekenis 'snijden, scherp' is".

scheuk

2010-08-18T05:19:00.000-07:00

Zeldzaam. Hoer. Van scheucke (1577): lichtekooi. Vermoedelijk van scheuken (zich schurken tegen de jeuk).

schermutselen

2010-08-18T05:15:00.000-07:00

Mooi woord. Kleine gevechten houden. Van middelnederlandse schermutsen, scha(e)rmutsen. Oudfrans: escarmochier. Italiaans: scaramucciare van scaramuccia (schermutseling). Van schermire (schermen), schermirsi (zich dekken) uit het Germaans.

poriomanie

2010-08-01T03:48:00.000-07:00

Poriomanie: ziekelijke zwerfzucht. Synoniem: dromomanie.

Mooie woorden, maar jammerlijk genoeg exclusief voorbehouden aan de psychiatrie. Alles dat eindigt op -manie is voer voor de psychiatrie. En omgekeerd: de psychiatrie is de grootste uitvinder van woorden op -manie. Lijkt me ook een manie trouwens.

pogrom

2010-08-01T02:47:00.000-07:00

Uit het Russisch: langsheen breken en plunderen/verwoesten.
Originele betekenis: een razzia tegen joden in een bepaalde stad of wijk, waarbij de bewoners worden mishandeld/vermoord en alles wordt geplunderd/verwoest.
Nu steeds vaker gebruikt voor onlusten/aanvallen op bepaalde etnische groepen - ook niet-joden.

Meer info op Wikipedia.

Kommerenkweltijd

2010-07-27T10:31:00.000-07:00

't Is komkommertijd. Pardon, kommerenkweltijd. Want altijd bereikt ons wel een triestige mare: hier is een kind verdwaald, daar liep er iemand tegen de deur, en ginder wordt een kunstenaar net niet opgepakt. Het lijkt wel alsof alle hoofd- en eindredacteurs ten lande beslist hebben: de levensgenieters zijn op vakantie, we verdubbelen de portie miserie. Of het is te koud, of het is te warm. Of er moet iets, of er mag niets. Een groep zigeuners die een weide bezet? Een staatsgreep die onze voedselvoorziening in gevaar brengt. Tien kinderen die een bedorven gehaktbal eten? Een beproeving voor ons ziekenhuissysteem. Twintig doden in een tunnel? Een duivels godsgeschenk. En komt er ooit een dag dat er geen enkele trein te laat is, geen enkele kelder onder water staat en geen enkele medemens onze minachting verdient? Dan plegen onze verenigde hoofdredacteurs waarschijnlijk collectief zelfmoord. Wordt het toch nog een nieuwswaardige dag.

schrijftafelmoordenaar

2010-07-24T00:58:00.000-07:00

Er zijn zo van die woorden die je tweemaal moet bekijken: lees ik dat goed? Schrijftafelmoordenaar? Wat moeten we ons daar bij voorstellen? Een zo slechte schrijver die elke mooie zin de nek omdraait? Een gewiekste seriemoordenaar die zijn schrijvende slachtoffers amicaal een arm om de schouders slaat maar dan even amicaal hun pen of potlood in de oogkas plant? Of is het een ambtenaar van een subsidiërende instantie die met een simpele pennentrek het dossier van de would be schrijver naar de vergetelheid helpt? Neen, het moet zo'n jaloers schrijverstype zijn dat gif spuit en andermans werk de grond inboort. Of toch niet, misschien is het gewoon een romanschrijver die komaf maakt met een personage. Of een personage dat de schrijver hopeloos doet verdwalen, zodat het boek een stille dood sterft. Wel, wat het ook is, ik denk dat ik het vergeten ben. Maar wacht, daar komt net iemand om me te helpen, ik voel zijn arm op mijn schouders...

multipara

2010-06-20T00:38:00.000-07:00

Klinkt als een optelsom en dat is het ook. Heb je broers en/of zusters? Dan is je moeder een multipara: een vrouw die reeds herhaaldelijk kinderen heeft gebaard.

venusvliegenvanger

2010-04-03T00:45:00.000-07:00

Vleesetende plant uit de zonnedauwfamilie. Komt voor in moerasgebieden in North- en South-Carolina.

schuimstraalmondstuk

2010-03-18T00:31:00.000-07:00

Perlator, mousseur of straalbreker. Poëtisch toch, die kranen.

coulrofobie

2010-03-13T23:44:00.000-08:00

Angst voor clowns.
Hevige schrik die me om het hart slaat tijdens live-uitzendingen van parlementaire debatten en vragenuurtjes in het democratisch halfrond.

camarilla

2010-03-01T10:16:00.000-08:00

De hofhouding, de hofkliek.

De onderbuik spreekt: krioelkriebels, combinatieconstipatie, presteerzweer en deadlinediarree

2010-02-21T06:40:00.000-08:00

Neologismen uit eigen buik, stammend uit mijn copywriter-periode.

Krioelkriebels: voelbaar in drukke mensenmassa's. Waar is de uitgang?

Combinatieconstipatie: het lijkt alsof je duizend dingen te doen hebt. Losse eindjes, maar er komt geen einde aan. Resultaat: je doet helemaal niets. (Terwijl weldenkende mensen weten: prioriteiten stellen man!)

Presteerzweer: de werkstress nestelt zich in je maag.

Deadlinediarree (in mijn toenmalig columpje verbloemd 'meetzweet' genoemd): de deadline nadert, een woordenstroom vindt zijn weg naar het witte blad.

jarretel(le)

2010-02-20T06:04:00.000-08:00

Ook charetellen. Benaming voor de elastiek band die de "kloof" overbrugt tussen korset en netkous. Synoniem "sokophouder", maar dat heeft belange niet dezelfde sensuele touch.

presenteïsme

2010-02-19T09:28:00.000-08:00

Als je je werkgever meer geld doet verliezen door op het werk aanwezig te zijn, dan door afwezig te zijn. Omslachtig geformuleerd, maar als u dit leest op de werkvloer begrijpt u vast wat ik bedoel.

vrijanden

2010-02-06T07:56:00.000-08:00

Een prachtige vertaling van het Engelse 'frenemies': tegelijkertijd vriend en vijand. Mooier en diepgaander in het Nederlands dankzij de sexuele lading van 'vrijen': je proeft als het ware de passie.

In 1953 voor het eerst gebruikt door de Amerikaanse journalist Walter Winchell in zijn opiniestuk "Howz about calling the Russians our Frienemies?". Vandaag gelezen in De Morgen, opiniestuk van Rik Coolsaet: "China en Amerika zijn elkaars beste vrijanden".

ataraxie

2010-01-14T09:18:00.000-08:00

Onbewogenheid, volledige gemoedsrust. Als ik het goed begrijp is geen na te streven ideaal maar wel een medische aandoening, denk: volledig ontdaan van menselijke gevoelens. Stuff killers are made of.

vervelen - verweinigen

2010-01-10T05:04:00.000-08:00

Wanneer verveel je je? Als je niet weet wat doen, in niks zin hebt enz.
Bizar dan ook dat 'vervelen' etymologisch teruggaat op de stam 'veel': "vermenigvuldigen, te veel zijn voor iemand, hem onaangenaam zijn." En ik die dacht dat verveling toeslaat wanneer je 'te weinig" (enthousiasme, activiteit, bezieling ...) om hoofd of handen hebt. Toegegeven, 'verweinigen' is mogelijk het lelijkste woord ooit.

steekvlamjournalistiek

2010-01-09T02:57:00.000-08:00

Behoeft geen uitleg.

zeverzaad

2009-12-23T01:12:00.000-08:00

Worm(verdrijvend) kruid.

zambo

2009-12-23T01:08:00.000-08:00

Een (Latijns-Amerikaans) kind van een Afrikaanse en Indiaanse ouder.
Synoniemen:

cafuzo (in Brazilië)
lobo (in Mexico)
garifuna (in Honduras en Belize)

psycholatrie

2009-12-23T01:05:00.001-08:00

Verering van de zielen der voorouders.

duivelsdrek

2009-12-23T01:04:00.000-08:00

Plant die behoort tot de schermbloemenfamilie. Komt van nature voor in Iran.

droede

2009-12-23T01:02:00.000-08:00

Vrouwelijk nachtspook, dat op iemands borst gezeten nachtmerries veroorzaakt.

paragrafie

2009-12-14T09:09:00.000-08:00

Aandoening waarbij je iets anders schrijft dan je bedoelt.

ongecategoriseerd

2009-12-06T04:00:00.000-08:00

Een categorie als alle andere.

stachanovisme

2009-12-03T10:47:00.000-08:00

Kathleen Cools in Humo: "De voorbije jaren leed ik aan een milde vorm van stachanovisme. En 'De Ochtend, én 'De Keien' en 'TerZake'".
Aleksej Stachanov (1906-1977) was een Sovjet-mijnwerker die veel te veel werk verzette: op een dag in 1935 sleepte hij 14 maal meer steenkool naar boven dan de staat vereiste. De perfecte communistische werkmier dus. Althans, als we de propaganda mochten geloven. Want in realiteit werd hij bijgestaan door een hele groep collega's.
De arbeider eindigde als bureaucraat.

schothitsig

2009-12-01T09:19:00.000-08:00

Een schothitsige hond geeft blijk van teveel enthousiasme tijdens de jacht. Ik dacht: een overblijfsel uit vroegere tijden. Maar in de Van Dale 1989 vind ik het niet terug, wel in de laatste.

topjob

2009-11-30T10:21:00.000-08:00

Het was de week van de topjob. Het klinkt me iets te commercieel, maar we horen en lezen het overal. Marketing is media geworden, en omgekeerd. Je zou durven denken: een topjob, daar is er maar één van. Maar elke jobtop baart een topjob. De diplomatensherpa's heffen zich een breuk. Ver weg van de camera's en journalisten natuurlijk. Die hebben postgevat op de andere top, de heuvellandtop. De verslaggevers staren naar de berg en dromen van een reconstructie. Deze dagen de hoogst denkbare journalistiek.

De topjobs: Europees president en Europees Commissaris van Handel. Haiku Herman als minzame chairman, oké. Maar Karel de Gucht, die ziet de bui al hangen. Weg de gebeitelde zweem van sarcasme en cynisme, weg de intellectuele superioriteit afgemeten aan de wartaal van de gemiddelde journalist. De castraat-politicus betreedt de arena van de economie. Zingt meteen enkele toontjes lager (of is het hoger?).

Topjob: het slaat echt nergens op. Klotejob daarentegen. Hoor je nooit iets van in de media.

vruchtafdrijving

2009-11-28T02:44:00.001-08:00

Klinkt al heel wat onheilspellender dan het nogal steriele abortus.

parallellepipedum

2009-11-28T01:31:00.000-08:00

Een echte tongbreker. Uit het Latijn & Grieks.

‘Meetkundig lichaam, ingesloten door 6 parallellogrammen waarvan de tegenover elkaar staande gelijk en gelijkvormig zijn; prisma dat een parallellogram tot grondvlak heeft.’ Volgt u niet langer? Geen nood want van Dale besluit droogjes: ‘tegenwoordig steeds meer vervangen door blok.’

Onuitspreekbaar dus. Maar ook on-schrijfbaar. Reden genoeg voor Van Dale om het lemma parallellopipedum te introduceren: ‘verkeerde schrijfwijze voor parallellepipedum, onder invloed van parallellogram.’ Zo blijven we bezig.

bucefaal

2009-11-28T01:29:00.000-08:00

Fraai, moedig paard; strijdros. Van het Griekse bucephalos dat letterlijk koeienkop betekent. Mmmm, daar moet ik een ezelsbruggetje voor bedenken.

Bucephalus was het lievelingspaard van Alexander de Grote.

sjaslik

2009-11-28T01:27:00.001-08:00

”(gekruide) stukjes vlees die met tomaat, ui enz. aan een pin geregen, gegrilld gegeten worden’

Gelezen in Imperium van Ryszard Kapuscinski.

histrionisch

2009-11-28T01:26:00.002-08:00

Toneelspelerachtig, komedianterig. “een weids, histrionisch gebaar”

Van Latijnse histrio: toneelspeler, pantomimemespeler.

Cassandravoorspelling

2009-11-28T01:26:00.000-08:00

Uit de Griekse mythologie: “Cassandra, dochter van Priamus, had de gave van de voorspelling maar ook de doem om nooit geloofd te worden.”

Cassandravoorspelling is dus een sombere voorspelling waarin niemand gelooft.

zeepzieder

2009-11-28T01:25:00.000-08:00

“We leren slechts dat het slecht is gesteld met de wereld en dat kunnen we in de zeepziederssteeg naast ons huis ook wel te weten komen.”

Uit: Alles breekt, zelfs de glazen. Goethes gesprekken met de kanselier. (27 januari 1830)

Zeepzieden: bereiden van zeep. Zeepzieder: vervaardiger van zeep.
Zieden: koken; laten koken, door koken bereiden

>> ziedend: woedend (koken van woede)

pandemonium

2009-11-28T01:24:00.000-08:00

Een woord dat hier zeker zijn plaatsje heeft. Kom ik regelmatig tegen, maar de betekenis ontsnapt me altijd weer.

Van Dale: Grieks-Latijn

* de algemene tempel voor de halfgoden of demonen bij de Grieken
** alle boze geesten bij elkaar; het rijk van Satan
*** hels lawaai

Vooral gebruikt in de derde betekenis (mijn indruk).

peccadillo

2009-11-28T01:22:00.000-08:00

Ook peccadille, maar dat bekt minder goed.
Een kleine zonde. Een geringe, vergeeflijke misstap.

Een pekelzonde dus.

kapittelen

2009-11-28T01:20:00.002-08:00

Iemand de levieten lezen, streng berispen.

zwalpei

2009-11-28T01:20:00.000-08:00

Een bebroed ei dat toch geen kuiken geeft.

peisteren

2009-11-28T01:18:00.000-08:00

Van het Latijnse pascere: laten grazen, voeden. // pastoor

voederen, laten grazen
weiden, pleisteren, op reis ergens ophouden

laodiceeër

2009-11-28T01:16:00.000-08:00

Een Laodiceeër was een bewoner van de antieke stad Laodicea in Klein-Azië.

Een laodiceeër is een lauw, onverschillig mens, zonder opgewektheid of geestdrift.